Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong đời sống xã hội, mang lại nhiều tiện ích, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được quản lý chặt chẽ. Trước yêu cầu thực tiễn trên, ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV, kỳ họp thứ 10 đã thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026) nhằm tạo hành lang pháp lý bảo đảm AI phát triển an toàn, lành mạnh, vì con người.
Một trong những nội dung quan trọng nhất của Luật Trí tuệ nhân tạo là bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân. Theo đó, các thông tin cá nhân của người dân như hình ảnh khuôn mặt, giọng nói, số định danh, thói quen sinh hoạt… khi được thu thập và xử lý bằng AI phải đúng mục đích, đúng quy định của pháp luật. Các hành vi lợi dụng AI để theo dõi, xâm phạm đời sống riêng tư, thu thập dữ liệu trái phép đều bị nghiêm cấm và xử lý nghiêm minh. Quy định này giúp người dân yên tâm hơn khi sử dụng các dịch vụ số, hạn chế nguy cơ bị lộ lọt, đánh cắp thông tin cá nhân.
Luật Trí tuệ nhân tạo cũng nhấn mạnh nguyên tắc AI không được thay thế hoàn toàn vai trò quyết định của con người trong những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Các hệ thống AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, phân tích, gợi ý; mọi quyết định quan trọng vẫn phải do con người xem xét, chịu trách nhiệm. Điều này nhằm tránh tình trạng máy móc, thuật toán tự động đưa ra các đánh giá, kết luận thiếu công bằng, gây thiệt hại cho người dân.
Một điểm đáng chú ý khác là Luật Trí tuệ nhân tạo hướng tới phòng, chống hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật sử dụng AI. Thực tế thời gian qua cho thấy, các đối tượng xấu đã lợi dụng AI để tạo video, hình ảnh, giọng nói giả (deepfake) nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, bôi nhọ danh dự cá nhân, tung tin giả gây hoang mang dư luận. Luật Trí tuệ nhân tạo là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan chức năng, trong đó có lực lượng Công an nhân dân, đấu tranh, xử lý nghiêm các loại tội phạm mới này, đồng thời tăng cường bảo vệ Nhân dân trước các thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Bên cạnh việc bảo vệ, Luật Trí tuệ nhân tạo cũng khuyến khích người dân sử dụng AI đúng pháp luật trong học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và sáng tạo. Người dân được tạo điều kiện tiếp cận các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả công việc, cải thiện đời sống, nhưng phải tuân thủ quy định của pháp luật, không sử dụng AI để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc gây ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội.
Luật Trí tuệ nhân tạo thể hiện rõ quan điểm của Quốc hội và Bộ Công an trong việc phát triển công nghệ gắn với bảo đảm an ninh, an toàn xã hội và quyền lợi chính đáng của Nhân dân. Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách thông minh, có trách nhiệm, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.
Việc hiểu đúng và thực hiện đúng Luật Trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp bảo vệ bản thân mỗi người dân, mà còn góp phần quan trọng vào sự ổn định, phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.
